10 september 2026
Waarom suïcidepreventie ook bij ouderen broodnodig is
Op 10 september is het Wereld Suïcidepreventiedag. Een dag die ons er weer aan herinnert hoe belangrijk het is om over zelfdoding te praten, signalen te herkennen en er te zijn voor wie het moeilijk heeft. Wanneer we aan suïcidepreventie denken, gaan de gedachten vaak automatisch naar jongeren. Maar ook bij oudere volwassenen is dit een belangrijk en dringend thema dat meer aandacht verdient.
Hoopvolle daling, maar blijvend hoge risico's
De cijfers spreken voor zich. In 2023 overleden in Vlaanderen 887 mensen door zelfdoding: 652 mannen en 235 vrouwen. Dat zijn er gemiddeld 2,4 per dag. Hoewel de cijfers voor 2023 de laagste in 25 jaar zijn, blijft het suïciderisico bij ouderen erg hoog. Vooral bij mannen van 75 jaar en ouder ligt het suïciderisico bijzonder hoog.
Achter deze cijfers schuilt bovendien een veel groter, vaak onzichtbaar verhaal: dat van mensen met suïcidale gedachten. Prof. dr. Gwendolyn Portzky, directeur van het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie, wijst erop dat ongeveer 13% van de Vlamingen ooit ernstig aan zelfdoding heeft gedacht. Zulke gedachten gaan vaak gepaard met een diep gevoel van uitzichtloosheid, radeloosheid en hopeloosheid.
Als veranderingen zich opstapelen
Bij het ouder worden kunnen ingrijpende gebeurtenissen zwaar gaan wegen. Het verlies van een partner of vrienden, eenzaamheid, een afnemende gezondheid en de vrees om je zelfstandigheid kwijt te raken, hebben een enorme impact. Ook de overgang naar het pensioen kan inslaan als een bom. Het wegvallen van werk betekent namelijk vaak ook het verlies van dagelijkse structuur, sociale contacten, voldoening en een identiteit die jarenlang aan de job verbonden was.
Dat wil niet zeggen dat pensioen of ouder worden op zichzelf tot suïcidaliteit leidt. Wel kunnen verschillende veranderingen zich zo opstapelen dat iemand de verbinding met anderen en met het leven langzaam verliest. En precies daarom moeten we niet wachten tot het echt misgaat.
De kracht van een simpel gesprek
Durf te vragen naar suïcidale gedachten. Portzky benadrukt dat we meer ruimte moeten maken voor openheid. We mogen best rechtstreekse vragen stellen wanneer we merken dat het met iemand niet goed gaat. Een vraag als "Denk je er soms aan om uit het leven te stappen?" is spannend om te stellen, maar kan juist een bevrijdende opening bieden. Het geeft de ander de kans om eindelijk te vertellen wat er echt op het hart ligt.
Verbondenheid brengt hoop terug
Echte verbondenheid vormt de sleutel. Volgens Portzky kan hoop terugkeren wanneer iemand de juiste ondersteuning krijgt en opnieuw voelt dat hij er niet alleen voor staat.
Dat maakt suïcidepreventie een taak van én voor ons allemaal. Niet alleen van professionele hulpverleners, maar ook van familie, vrienden, buren en vrijwilligers. Een gesprek hoeft trouwens niet meteen voor een kant-en-klare oplossing te zorgen. Vaak is het allerbelangrijkste dat iemand voelt: ik word gezien, ik word gehoord, en ik hoef dit niet alleen te dragen.
Laat ons op deze Werelddag Suïcidepreventie extra stilstaan bij oudere volwassenen. Niet door ons te focussen op kwetsbaarheid, maar door er simpelweg voor elkaar te zijn.
Nood aan een gesprek? Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand anders? Neem gratis en anoniem contact op met de Zelfmoordlijn via het nummer 1813.
Bronnen
- Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie (VLESP) / Zelfmoordlijn 1813 – Suïcidecijfers 2023 gepubliceerd, gebaseerd op cijfers van Departement Zorg.
- VLESP – Suïcidaliteit in cijfers: rapport 2025, met de suïcidecijfers per leeftijd en geslacht voor Vlaanderen.
- VLESP / SP-Reflex – Suïciderisico bij ouderen: wetenschappelijk onderzoek en praktische inzichten.
- PC Sint-Amandus – Interview met prof. dr. Gwendolyn Portzky, Uitdagingen en obstakels in suïcidepreventie.
