Hoax, wat is dat voor een beest?

 

Heb je al ooit een gelijkaardig bericht in je mailbox gekregen? Je bent niet de enige. Zo’n kettingmail of 
-bericht wordt een hoax genoemd, wat zoveel betekent als bedrog of oplichterij.

De vaak op sensatiebeluste berichten behelzen niets meer dan reinste onzin. Door de opkomst van het internet en sociale media neemt de verspreiding van hoaxes ongeziene proporties aan. Hoewel we nu meer dan ooit in staat zijn om informatie te raadplegen en te controleren, slikken we onwaarheden als zoete koek. We nemen daarom graag de tijd om internetgebruikers te informeren over de gevaren van de hoax. 

Hoaxes in alle vormen en maten
Enkele jaren geleden werden hoaxes voornamelijk gestuurd via e-mail. We zien echter dat de hoax zich nu verplaatst naar (berichten)applicaties zoals Whatsapp, Messenger, Instagram of zelfs SMS. In berichtenapplicaties is het al moeilijker om een hoax te detecteren, want het lijkt alsof jij de enige ontvanger bent van het bericht. 

Behalve de verschillende platformen waarop een hoax gedeeld kan worden, zien we dat ook de onderwerpen waarover de hoaxes handelen variëren. Ze hebben allemaal één ding gemeenschappelijk: de inhoud van het bericht is (gedeeltelijk) onwaar. Zo bestaan er hoaxes die je waarschuwen over gezondheidsrisico’s of computervirussen. Een tijd geleden ging bijvoorbeeld het bericht de ronde dat de applicatie Whatsapp zou verdwijnen, maar dat je nog gebruik zou kunnen blijven maken van de app, als je het bericht naar zoveel mogelijk personen zou doorsturen. Andere berichten lijken eerder onschuldig, zoals bijvoorbeeld een “digitale knuffel” die je moet doorsturen in moeilijke tijden of een bericht waarmee je een geldprijs kan winnen, als je het maar zo vaak mogelijk deelt. Al deze verhalen zijn niet gebaseerd op feiten, maar bedoeld om spectaculair te zijn, zodat jij ze zoveel mogelijk zou delen. 

Doel van de maker
De makers van een hoax misbruiken het “zorgen maken” van de lezers door hen ergens over te waarschuwen of proberen hun medeleven op te wekken met een afschuwelijk verhaal. Veel lezers sturen het bericht dan door met de gedachte: “Baat het niet, dan schaadt het niet”. Dit is echter precies waar de maker op doelt: dat het bericht zo vaak mogelijk gedeeld wordt. Bij het doorsturen van een hoax, komt er immers een enorme mail- of berichtenstroom op gang. De contactgegevens van de ontvangers kunnen vervolgens onderschept worden, waardoor spammers gewoon lijsten aan contactgegevens in de schoot worden geworpen. Deze gegevens zouden vervolgens doorverkocht kunnen worden aan onbetrouwbare bedrijven. 

Wat kan ik doen?
Sommige hoaxes herken je onmiddellijk, andere zijn moeilijker te detecteren. Beschrijft het bericht iets dat te mooi is om waar te zijn of een ongelofelijk verhaal? Dan is het waarschijnlijk een nepbericht. Een hoax bevat (één van deze) vijf kenmerken, die een alarmbelletje zouden moeten laten afgaan:

  1. Een verzoek om het bericht naar zoveel mogelijk mensen door te sturen
  2. De dreiging van gevolgen als je het verzoek negeert
  3. Geen of valse broninformatie die de geloofwaardigheid zou vergroten
  4. Geen gegevens over de auteur en de herkomst van de informatie
  5. Tijdinformatie zoals "vorige week" of "gisteren", maar nooit een duidelijk tijdstip

Daarnaast is het bericht vaak herhaaldelijk doorgestuurd, waardoor de structuur van het bericht veranderd is en de tekst geen opmaak meer heeft. Bij sommige berichten kan je bovendien terugvinden naar wie het allemaal verzonden is. Zie je daar een lijst van talloze ontvangers? Dan kan dat een teken zijn dat het bericht een hoax is.

Als je twijfelt, kan je het bericht altijd ingeven in een zoekmachine. Vind je nergens meer informatie over de inhoud van het bericht? Dan is het waarschijnlijk een hoax. Neem ook zeker eens een kijkje op http://www.hoax-wijzer.be of www.snopes.com. Dit zijn websites die hoaxes trachten te onderscheppen en internetgebruikers correcte informatie proberen te bieden over de hoax in kwestie. Bovendien kan je hier zelf melding doen wanneer je geconfronteerd wordt met een hoax. Waarschuw tevens degene die je een hoax heeft doorgestuurd over het ontbrekende waarheidsgehalte van de inhoud. Op die manier kunnen geruchten en valse berichten niet meer via internet worden verspreid. De belangrijkste regel die je moet toepassen is om nooit blindelings een bericht door te sturen: eerst denken, dan verzenden.

                                                                                              Sitemap - Vief vzw 2017 - info  vief.be | Site door Faromedia | Privacy