RegistrerenAanmelden

Waarom hebben we twee nieren? En twee hersenhelften?

Een zeven weken jonge soortgenoot in volle ontwikkeling

We hebben twee nieren om dezelfde reden waarom we twee teelballen of twee eierstokken hebben. En met één hersenhelft red je het niet. Volgens embryoloog Robert Poelmann van het LeidsUniversitair Medisch Centrum (LUMC) is er geen sprake van ‘opzettelijke overdaad’, want zo werkt de natuur niet. Het is dus niet zo dat veel van onze organen in het embryo dubbel groeien om er in geval van schade ééntje als reserve te hebben.
Bij de nieren bijvoorbeeld heeft elke nier afzonderlijk reservecapaciteit zodanig dat ze voldoende kan blijven functioneren als het weefsel door veroudering beschadigd raakt.

Een (on)geboren circusartiest :-)

De vraag moet uiteraard anders geformuleerd worden: Waarom zijn alle gewervelde dieren tweezijdig symmetrisch? Waarom worden in het embryo twee handen, twee hersenhelften, twee teelballen en twee nieren gemaakt? Het kan ook anders. Sommige dieren hebben een totaal andere plattegrond. Zeesterren bijvoorbeeld zijn 5-ledig. Elke arm is voorzien van de vitale organen, dus ook zijn eigen niersysteem. Er bestaan zelfs 8-stralige beestjes, namelijk sommige koraaldiertjes.

In de gewervelden maar ook bij andere diersoorten smelten sommige organen in de loop van de embryonale ontwikkeling samen. We hebben maar één wervelkolom, één hart, één neus. Het hart ontstaat oorspronkelijk zowel aan de linker als aan de rechterkant in het embryo maar versmelt tot één pompsysteem – weliswaar met een linker en rechterkant.

Mens in wording na 5 dagen

Praktische evidentie

Heeft die twee-ledigheid een reden? Robert Poelmann beantwoordde de vraag ze in de wetenschapsrubriek van De Standaard. Er is een duidelijke verklaring voor onze vormen maar het waarom blijft enigszins onduidelijk. Tenzij je het als een praktische evidentie beschouwt dat alles – een ronde cel om te beginnen – een boven- en onderkant en een linker- en rechterkant heeft. We kunnen ons niet voorstellen dat een zeesterrenvorm handiger is.

Volgens Poelmann is er pas eind jaren ’90 een doorbraak gekomen in deze kwestie. Heel vroeg in de embryonale ontwikkeling worden signalen afgegeven die leiden tot symmetrie. In een menselijk embryo ontwikkelt zich ergens in de derde week een linker en rechterkant langs een ‘primitieve streep’.  Aan het uiteinde – bovenkant – van die streep begint later een hoofd te groeien.

Muis in de baarmoeder

Trilhaartjes

Japanse wetenschappers in Tokio ontdekten dat minuscule trilhaartjes de vloeistof in het embryo in beweging brengen. Die trilhaartjes, in het centrale gebied dat de ‘primitief knoop’ wordt genoemd, maken een ronddraaiende beweging. Door die beweging krijgen de verschillende richtingen in het embryo andere groeifactoren. Daardoor ontstaat blijkbaar een boven- en onderkant en een linker- en rechterkant.

Op die ontdekking breidden embryologen uit Osaka een vervolg. In een experiment brachten ze de stroming door de trilhaartjes in verwarring door met piepkleine pompjes een tegenstroom te creëren.

Embryonale prosauropod dinosaurus

In de soep

De ontwikkeling van het embryo draaide zo – letterlijk – in de soep. Van symmetrie kwam niet veel in huis. Organen – hart, lever, darmen…- doken op waar ze niet hoorden te liggen.

Uitermate boeiend. Maar hiermee blijft de cruciale vraag onbeantwoord waarom trilhaartjes in een zeesterrenembryo naar vijf richtingen pompen? Een paar armen extra aan een modern mensenlijf zouden nochtans praktisch zijn.

Tags: , , , .

Jouw mening Geef nu je mening

Er zijn nog geen reacties op “Waarom hebben we twee nieren? En twee hersenhelften?”.


Geef je mening

Je moet inloggen om een reactie te kunnen plaatsen.