Enkele Amerikaanse wetenschappers hebben een nieuw, origineel en mechanisch inzicht verkregen in de werking van de neus. Een onweerstaanbare niesbui – zoals bij allergiepatiënten of mensen die aan sinusitis lijden – is te vergelijken met het ‘resetten’ (herstarten, niet erop kloppen) van een traag of vastlopende pc. Werken de trilhaartjes in de neus te traag, dan begint het lichaam te niezen om ze aan te sporen het slijm naar buiten – neusgaten – te wimperen.

De functie van niezen is inderdaad het naar buiten drijven van microbes, lichaamsvreemde deeltjes en ander vuil. Zet een hooikoortslijder in een bloeiende weide of een allergiepatiënt op een stoffige zolder en het nieuzen is niet meer te stuiten. Toch blijkt volgens de Amerikanen van de University of Pennsylvania niet alleen het vuil – de pollen of andere allergenen – een niesbui aan te sturen.

Bepaalde niesbuien zouden gewoon geprogrammeerd zijn om de mechanische slijmverwijdering een versnelling hoger te schakelen.

Snotbellen

Eerst een woordje over snotbellen, slijm en trilhaartjes. Onze neus bevat epitheelcellen die neusslijm aanmaken maar ook gespecialiseerde cellen die de trilhaartjes in de neus aansturen. Neusslijm en trilhaartjes zijn de twee basiselementen van de luchtfilter die onze neus in feite is.

De onderzoekers cultiveerden in labo-omstandigheden die gespecialiseerde tilhaarcellen – zowel van mensen als van muizen. Werden die cellen blootgesteld aan de de ‘weersomstandigheden’ van een niesbui – vooral luchtdruk – dan gingen ze onmiddellijk een molecule aanmaken waardoor de trilhaartjes sneller beginnen te trillen. So what? zul je zeggen. We weten nog altijd niet waarom een allergiepatiënt precies op een stoffige zolder begint te niezen?

Toch praktisch nut

Het blootleggen van dit mechanische verband kan toch verstrekkende gevolgen hebben voor allergie- en sinusitislijders. Je hoeft niet te weten waarom de stofzolder een niesbui ontlokt om nieuwe medicijnen te ontwikkelen.

“Als we het mechanisme begrijpen waarmee slijm wordt verwijderd kunnen we mogelijk nieuwe therapieën ontwikkelen”, aldus Noam Cohen, een van de auteurs van de studie. Een van de mogelijke pistes is het ontwikkelen van neusdruppels met de nieuw ontdekte molecule die de trilhaartjes doet versnellen.

Chronische sinusitis

“Ik ben ervan overtuigd dat studies over de werking van de trilhaartjes in de neus ons op weg zullen zetten naar nieuwe behandelingen van chronische sinusitis”, zegt Gerald Weismann, hoofdredacteur van het FASEB Journal dat de studie recent publiceerde. “Maar ik heb veel minder vertrouwen in onze capaciteiten om informaticapannes op te lossen. We weten nu waarom en hoe een mens niest, maar de oorzaak van computerpannes blijft vaak een mysterie”.