RegistrerenAanmelden

Domheid rendeert beter dan slimheid (ook voor blondjes)

De laatsten zullen de eersten zijn en met de juiste instelling worden domme blondjes de slimsten. We sleuren er hier geen ‘domme blondjes’ bij om te beledigen, wel om aan te geven hoe groot de misvattingen over onwetendheid en intelligentie zijn. Onwetendheid, zo blijkt uit enkele wetenschappelijke onderzoeken, heeft frappante voordelen. Voordelen waar opgroeiende schoolkinderen of studenten mee gebaat zijn, maar ook waar de absolute top bij i-maker Apple naar op zoek was bij het personeel. Zelfvertrouwen op basis van eigen intelligentie of veronderstelde genialiteit daarentegen, werkt remmend.

Hoe meer je weet en hoe groter je zelfvertrouwen, hoe meer kans je maakt om totaal in de mist te gaan. Psycholoog Nate Kornell van de Universiteit van Californië toonde dat een tijdje geleden aan met enkele originele experimenten. Hij kreeg medewerking van een groep wiskundigen en van een groep historici. Kornell en zijn collega Robert Bjork legden hen twee moeilijke vragenlijsten voor. Een over het vakgebied wiskunde en een over geschiedenis, twee totaal tegengestelde disciplines. De wiskundigen en historici hadden voor elke vraag telkens 3 antwoordmogelijkheden: ‘ja’, ‘neen’ en ‘ik weet het niet’. Op hun eigen vakgebied scoorden de wiskundigen slechter dan de historici, omdat ze vaak met grote stelligheid ‘ja’ of ‘neen’ antwoordden, terwijl ‘ik weet het niet’ veel beter op zijn plaats was. De historici kozen veel vaker voor dit antwoord. Omgekeerd, bij vragen in verband met geschiedenis dachten de historici het veel vaker te weten en zaten ze er vaker naast dan de nu onzekere wiskundigen.

Wijs ze op hun onwetendheid

De wiskundigen en historici in het experiment hierboven voelden zich vanzelf onzeker op vreemd terrein. Maar het helpt mensen een heel eind vooruit als ze gewezen worden op hun domheid. Dat blijkt uit een tweede experiment van Kornell. Hij schotelde 25 mensen drie quizrondes voor. Voor de aanvang van de eerste ronde kregen ze de vragen (vergezocht, soms fictief zodat voorkennis geen rol zou spelen) met bijhorende antwoorden te zien. Voor de tweede ronde met hetzelfde soort vragen was dat niet het geval. Uiteraard scoorden ze alle 25 belabberd, wat de bedoeling was. Voor een derde gelijkaardige ronde kregen ze opnieuw op voorhand vraag én antwoord te zien, maar nu scoorden de quizers beduidend beter dan tijdens de eerste ronde. De pijnlijke evaring van hun eigen onwetendheid tijdens de tweede ronde, had hun geheugen aangescherpt. Dit en gelijkaardige experimenten zijn beschreven in A Really Hard Test Really Helps Learning/ Miller-McCune.com.

‘Managerseffect’

Wijs ze op hun onwetendheid. Het zou een spreuk moet worden die boven elke deur hangt, want mensen hebben van nature de neiging om zichzelf te overschatten. Neem een groep managers, werknemers maar evengoed studenten of – zoals waarschijnlijk bekend is – chauffeurs en vraag hen hoe ze hun eigen capaciteiten inschatten. Ongeveer 80 procent zal telkens zeggen dat ze bovengemiddeld presteren. Kan natuurlijk niet, ongeveer 30 procent van die groep moet beneden het gemiddelde gesitueerd worden.
In de psychologie wordt dit het Lake Wobegon-effect genoemd, naar een fictief plaatsje waar alle mannen sterk, alle vrouwen mooi en alle kinderen begaafd zijn. Maar ‘managerseffect’ lijkt ons een zeker zo sprekende term voor zelfoverschatting.
Lees ook: “Managers zijn gewone mensen, maar overbetaald”

Slimme hardwerkende kinderen

Wijs ze op hun onwetendheid. Velen weten het, maar wie gaat het de managers vertellen? In het geval van scholieren kan er vaak wel nog bijgestuurd worden. En kunnen ook de prestaties door de juiste aanpak een boost krijgen. Dat bewees psychologieprofessor Carol Dweck van de Stanford University (The secret to raising smart kids/ ccsf.edu) in een experiment met scholieren. Ook zij kregen drie vragenrondes voorgeschoteld. Een gemakkelijke puzzeltekst, gevolgd door een moeilijke. Na de tweede, voor iedereen moeilijke proef kreeg één groep kinderen complimentjes toegezwaaid over hoe slim en intelligent ze wel waren. Een andere groep werd tegenover het slechte resultaat enkel geprezen om hun inzet en harde werk.

Het verschil tussen beide benaderingen bleek bij de derde, dit keer weer gemakkelijke puzzelronde. De “intelligente” kinderen scoorden 20 procent slechter dan hun resultaat tijdens de eerste vergelijkbare makkelijke puzzelronde. De om hun inzet en werkkracht geprezen kids scoorden 30 procent beter dan tijdens de eerste makkelijke puzzelronde.

Kinderen die ervan uitgaan dat ze slim zijn, aldus Dweck, raken gedemotiveerd als ze iets niet kunnen. Ze twijfelen niet aan hun aanpak en slimheid, maar geven op en denken ‘dit is niets voor mij’.  Met meer bescheidenheid, een open houding en inzet valt daarentegen meer resultaat te boeken. Ondermeer Scott Forstall, senior vice president van Apple raakte onder de indruk en vroeg Dweck enkele jaren geleden met enkele van de potentiële “supersterren” onder zijn personeel te praten (If you’re open to growht, you tend to grow/ nytimes.com)

Dunning-Krugereffect

Niet alleen slimheid of veronderstelde slimheid – nog iets te dom om in te zien dat ze niet echt slim zijn – kan een mens parten spelen.  Er is ook een belangrijke groep die te dom is om in te zien dat ze dom zijn. Wellicht ken je zo wel mensen in je omgeving. De kans is immers groot dat je  zelf bij die 80 procent hoor die zich  “bovengemiddeld” vinden.

Dat ‘te dom om in te zien dat ze dom zijn’-deel van de bevolking is door Nobel-prijswinnaars Dunning en Kruger in kaart gebracht. In een breed opgezette test op humor, gramatica en logica blijken de slechtst scorende 12 procent proefkonijnen zichzelf zonder uitzondering een pak hoger inschatten. In plaats van in de onderste 12 procent vinden ze zichzelf 50 procent beter en denken ze rond de 62 procent te scoren, met amper 38 procent van de mensen die beter zouden zijn dan zijzelf. Dat is dus de collega die fouten aan de lopende band maakt en zich toch blijft afvragen waarom hij geen promotie krijgt.

Werk op de plank dus voor managers, chauffeurs, studenten en de domsten onder ons.  Maar als je zelf tot hier gelezen hebt, ben je toch al goed bezig.

Tags: , , , , , , .

Jouw mening Geef nu je mening

Er zijn nog geen reacties op “Domheid rendeert beter dan slimheid (ook voor blondjes)”.


Geef je mening

Je moet inloggen om een reactie te kunnen plaatsen.