Met de Tax Freedom Day is het een beetje zoals met Pasen: elk jaar anders. De enige zekerheid in België is dat die dag elk jaar later valt. Gemiddeld draag je in 2012 alle inkomsten tot 14 juni af aan de staat.  Vorig jaar was de klus geklaard op 10 juni.

Tax Freedom Day is de theoretische dag waarop een burger al zijn fiscale verplichtingen heeft afgelost en voor zichzelf begint te werken. Volgens het consultancybedrijf PwC  (PricewaterhouseCoopers)  dat dit cijfer voor België samen met KU Leuven-prof Wim Moesen heeft berekend, valt die dag dit jaar later dan ooit. De belastingdruk stijgt daarmee tot het hoogste peil in 30 jaar.

Op de tabel hieronder kun je aflezen wanneer de Tax Freedom Day valt in de buurlanden en dus hoe lang ze zich  daar voor het collectief inspannen. Enkel de Skandinavische welvaartsstaten – maar die hebben wél fatsoenlijke pensioenen… – leggen meer beslag op het werk van bedrijven en bevolking.

Magische grens

Met 45 procent van de inkomsten die naar de belastingen gaan, heeft België “een magische grens gehaald die we tot nu toe nog niet eerder hadden overschreden”, aldus PwC. De belastingdruk ligt dit jaar 1,2 procent hoger dan vorig jaar. Geprojecteerd op de kalender betekent dit 5 dagen meer, want vorig jaar was een schrikkeljaar.

Staat pikt alles in

In 2012 groeit het nationale inkomen naar verwachting met 10 miljard euro, maar daarvan roomt de overheid 9 miljard af.

“De regering neemt zo goed als alles af van wat er extra geproduceerd wordt”, verklaart Frank Dierckx van PwC. “De regering heeft het over besparen, maar dat is niet correct want ook de uitgaven stijgen van 53,3% van het nationele inkomen tot 54% in 2012.”

Ideologische discussie

Rond Tax Freedom Day woedt een klassieke ideologische discussie. Het concept zou “populistisch” en “ongenuanceerd” zijn. Het stelt het individu tegenover de staat, terwijl belangrijke diensten zoals onderwijs, veiligheid… – waarvan iedereen geniet – worden gefinancierd met belastinggeld.

Tegenstanders van de Tax Freedom Day wijzen erop dat kapitaal amper of niet belast wordt in tegenstelling tot inkomsten uit arbeid en pleiten voor een grotere bijdrage van kapitaal. Daarmee kunnen we volledig akkoord gaan. Het Financieel Actie Netwerk (FAN, www.hetgrotegeld.be), een verzameling van 46 organisaties en vakbonden, organiseert daarom elk jaar op 31 mei een “Tax Justice Day”.

Honger, grote honger

Maar discussies als deze leiden de aandacht af van de essentie. De Tax Freedom Day is een handige vertaling van de geldhonger van de overheid. Niets meer, niets minder.  De overheidstaken van België zijn niet dezelfde als in Slovakije, akkoord. Het verschil met even welvarende landen zoals Nederland, Luxemburg of Duitsland is wel frappant. Om op het peil van Nederland te belanden, zouden we 23 miljard euro minder moeten betalen aan de staat.

De Tax Freedom Day zegt niet waar het geld  wel moet gehaald worden. PwC zegt uitdrukkelijk niet tegen belastingen te pleiten, maar wijst erop dat er heel wat te zeggen valt over de efficiëntie van de Belgische overheid. De studie van Moesen wijst uit dat vergelijkbare landen erin slagen met minder middelen beter hun overheidstaken uit te voeren.

Ambtenariaat

Fraudespecialist Moesen en PwC zijn niet de enigen die de vinger in die wonde leggen. België is een land met een goede sociale zekerheid, relatief rijke burgers en vooral veel overheidspersoneel. Een op de vijf ongeveer werkt voor de oveheid. In bijna elk gezin is er dus wel iemand die bij ‘de staat’, ‘de provincie’ of ‘de gemeente werkt.

België heeft in vergelijking met even grote landen een 80.000-tal ambtenaren teveel.  Daar wordt amper iets aan gedaan.  Integendeel, op de lagere niveaus – gemeenten, provincies – groeit de payroll vrolijk aan.

Zonder deze “overheidshandicap” zou elke Belg netto 400 euro per maand meer verdienen. Dat berekende huidig Standard-voorzitter en ondernemer Roland Duchâtelet toen hij nog actief was in de politiek.

Di Rupo’s way

De latere Tax Freedom Day is volgens Wim Moesen te wijten aan eenmalige maatregelen die de regering Di Rupo nam. “Om de begroting op orde te krijgen heeft de overheid vooral de inkomsten verhoogd. Denk maar aan de aanpassing van de notionele interest, de btw voor notarissen en de belasting op bedrijfswagens”, aldus Moesen.

Waarschijnlijk zullen we – gezien de economische crisis – de komende jaren nog langer voor de overheid werken. Het Planbureau verwacht dat de Tax Freedom Day de komende vier jaar ook op 14 juni zal vallen. Volgens Moesen is dat een niet accurate voorspelling. “Het planbureau maakt die prognoses door uit te gaan van een ongewijzigd beleid”.

Wat we aan beleid tot dusver gezien hebben, komt erop neer dat burgers en bedrijven besparen opdat het apparaat verder gevoed wordt.

Ieder zijn Freedom Day

Het idee voor een Tax Freedom Day kwam in 1948 uit de koker van Dallas Hostetler, een zakenman uit Florida.

Er is kritiek op de TFD zoals hij internationaal vergeleken wordt door PwC omdat de berekeningswijze van sommige parameters niet echt op dezelfde basis gebeurt. Maar het is ten minste een aanwijzing. Het studiecentrum Vives (KU Leuven) van zijn kant  schatte het overheidsbeslag vorig jaar op 54,3 procent.  Daarmee zou de TFD pas op 17 juli vallen.

Je kunt ook per deelcategorie een TFD gaan berekenen. Dat vakbonden bijvoorbeeld stellen dat grote bedrijven – Electrabel, AB Inbev  en co die hier nauwelijks belastingen betalen - hun Freedom Day al vieren op 12 februari. Dat snijdt hout in de discussie over de verdeling van de lasten.

Er is zelfs een TFD berekend voor bedienden. Volgens het Institut Économique Molinari viel die dag in 2011  voor hen pas op 4 augustus.