Wat doe je concreet? Welke houding neem je aan? Grijp je naar de koevoet? Of probeer je een escalatie te voorkomen? Dat is op dat ogenblik van levensbelang. Getheoriseer over de wettelijke zelfverdediging en hoever je daarin mag gaan, OK dat hebben we ook. Maar first things first.

De meest onverwachte en meest kritische situatie is dat je oog in oog staat met een dief.  Dit zijn de dingen die je moet onthouden:

• Blijf rustig en stel je niet agressief op. Je gedrag tijdens de eerste 30 seconden bepaalt hoe de confrontatie verder verloopt. Als het uitdraait op geweld, zal dat in de eerste momenten gepleegd worden.
• Praat op normale toon. Maak geen onverwachte bewegingen. Probeer te spreken tot de inbreker, maar hou je handen op schouderniveau. Dat is een teken van inschikkelijkheid/onderdanigheid maar je hebt zo je handen klaar om jezelf te verdedigen.
• Vermijd oogcontact. De inbreker kan dit interpreteren als agressie, hij kan zich zorgen gaan maken over het feit dat je hem later zou identificeren.

De afloop van inbraken hangt grotendeels af van de inbrekers. De meeste inbrekers zullen bij dergelijke confrontatie vluchten tenzij hij/zij volledig verrast wordt of klem gezet wordt.

Komt het tot een gevecht

• Begin zelf nooit te vechten tenzij je denkt dat je leven of dat van je huisgenoten bedreigd is. Vluchten is bijna altijd de betere optie.
• Als je toch vecht, probeer toe te slaan op een ogenblik dat de waakzaamheid van de indringer verslapt. Sla met een hard voorwerp zo hard en snel als je kan en mik op de ogen of de keel van de indringer.
• Is de indringer even van slag, vlucht dan en roep om aandacht. De indringer zal vlugger geneigd zijn om ook te vluchten, hij staat niet graag in het middelpunt van de belangstelling.

De home jacking

Gaat het om een home jacking of een gewone inbraak? Dat kom je beter te weten voor je het de man(nen, zelden vrouwen) zelf kunt vragen.  Home jackings vertegenwoordigen een minderheid van de inbraken, maar het is een groeiend ‘marktsegment’.  Een home jacking kan uren duren en is altijd gewelddadig. Homejackers intimideren bewoners en willen de combinatie van de safe en de codes van de bankkaarten en van het internetbankieren.

Maak daarom een anti-inbraak plan, ongeacht wie je denkt in huis te krijgen. Heb je een alarminstallatie, zorg dan om te beginnen dat er duidelijke afspraken zijn. Bijvoorbeeld dat automatisch de politie gebeld wordt als je na een bepaalde tijd niet reageert op het alarm. Hou je ook aan de volgende regels:

• Als je veilig kunt vluchten om hulp te halen, doe dat. De mogelijkheid tot vluchten is mee bepaald door de inrichting van je huis. Vanop de eerste verdieping moet je zoeken naar alternatieven.
• Kun je niet vluchten, luister dan aandachtig. Probeer je een idee te vormen van het aantal inbrekers dat aan het werk is en of ze in je richting komen.
• Begin op dat moment geen discussie met je echtgeno(o)t(e). Dat kost tijd en houdt het risico in dat je gehoord wordt. Volg het afgesproken plan.
• Kom niet de slaapkamer uit met een knuppel of met een zaklamp. Een verraste inbreker reageert gewelddadiger. Probeer een confrontatie te vermijden.  Als je familieleden in huis hebt die je wil beschermen, kun je dat niet meer als de inbreker voorbij je geraakt. Dat geldt uiteraard ook voor het vluchten. Denk hier bij de opmaak van je anti-inbraakplan over na, zodat je tijdens de paniek gesteund bent in het maken van deze moeilijke keuze.
• Kun of wil je niet vluchten, verschans je in een veilige plaats: een kamer die je kunt afsluiten of barricaderen met meubels. Kies de kamer met de stevigste deur/slot.  Een stevige inbouwkast die je kunt sluiten langs binnen kan al voldoende zijn.
• Zorg dat je altijd je gsm in handbereik hebt en bel de politie/het noodnummer.
• Zorg dat het nummer van de politie via een toets geprogrammeerd is. Het is moeilijk dat te vormen in paniek.
• Hou de lijn open, zodanig dat de politieman aan de andere kant van de lijn meeluistert wat er gebeurt.
• Komen de inbrekers naar je schuilplaats toe, bereid je dan voor op de confrontatie, overdenk hoe je kan reageren. Roep niet “Ik heb de politie gebeld”, want zo verraad je je schuilplaats.

Wapen in huis?

Als je een wapen in huis hebt, moet je erop getraind zijn en bereid zijn om dat ook effectief te gebruiken. Dat vergt mentale en fysieke voorbereiding. In amper een fractie van de inbraaksituaties wordt ook effectief gevuurd, maar het aantal gevallen van een inbreker die een wapen ziet en daardoor op de vlucht slaat zijn uiteraard veel talrijker.  Dat wapen moet je binnen handbereik hebben, maar veilig opgeborgen.

Heb je pepper spray, gebruik het dan enkel als je hulp nodig hebt om te vluchten of om uit handen van de inbrekers te blijven. Pepper spray kan gevaarlijk zijn voor mensen met ademhalingsproblemen of met een zwak  hart. Contact met pepper spray maakt je 45 minuten omzeggens hulpeloos.

Welk geweld je mag gebruiken, is wettelijk bepaald. Maar dat is praat achteraf. Verdedig je in echt nood met alle middelen en alle agressie die je hebt.

Wat je moet weten over zelfverdediging

Het is in ons land nog niet gebruikelijk dat elke burger zich een wapen kan aanschaffen, zogenaamd om zichzelf te verdedigen. Er is hier geen wapenlobby die schermt met het recht op zelfverdediging. Enkel vuurwapenclubs en jagers worden door de publieke opinie gedoogd als bezitters van wapens. Anders dan in Amerika natuurlijk, waar zelfs de president het recht op zelfverdediging inroept om andere staten ‘preventief’ aan te vallen en regimes ten val te brengen.

De wetgeving op het wapenbezit hangt natuurlijk samen met het recht op zelfverdediging: het recht om – in plaats van een officiële ordedienst als de politie – eigenhandig op te treden tegen een bedreiging. Uiteraard in accute gevallen (wanneer er geen politieagent in de buurt is) is een burger toegestaan zich met geweld te verdedigen tegen een aanvaller als zijn eigen veiligheid in gevaar is.

1.  De tegenpartij (de dief) moet een onmiddellijk en direct gevaar vormen voor jouw of andermans leven. De aanval van de dief moet de dood of zeer zware slagen tot gevolg kunnen hebben. Maar ook bij poging tot verkrachting of als een boef jou dreigt op te sluiten, is noodweer toegelaten. Een gevaar voor goederen volstaat niet.
2. De aanval van de dief moet nakend zijn. Schieten op een vluchtende inbreker is geen noodweer.
3. Om van wettige zelfverdediging te spreken moet het onmogelijk zijn om  de aanval van de dief op een andere manier tegen te houden. Als je de politie kan bellen of zelf de benen kan nemen, mag je niet schieten.
4. De reactie moet in verhouding staan tot het gevaar dat wordt  afgewend. Een revolverschot dat volgt op een kaakslag is geen noodweer, zo besloot cassatie.
5. Als iemand ‘s nachts met geweld in jouw woning wil binnendringen, dan  gaat het gerecht ervan uit dat er een ernstig gevaar dreigt. Het is  voldoende dat de inbreker brokstukken door een venster gooit en de deur probeert te forceren. Ook als de indringer al binnen is, blijft het  vermoeden van ernstig gevaar bestaan. Maar in dat geval is er slechts  wettige zelfverdediging, als het geweld van de schutter in verhouding  staat tot dat van de dieven én als men het gevaar dat van de dieven  uitgaat op geen enkele andere manier kon afweren dan door te schieten.
6. Als iemand een gewelddadige plundering afweert en hij gebruikt  daarbij zelf geweld, dan is dat automatisch wettige zelfverdediging.  Hetzelfde geldt voor verweer tegen afpersing. De rechter mag dan niet meer nagaan of het geweld van de schutter in verhouding staat tot dat  van de plunderaar, en evenmin of de schutter nog de politie kon opbellen. Omstreden, in elk geval.

Dit zijn de principes, maar de rechter moet in ieder concreet geval zelf  beslissen of het gedrag van een schutter noodzakelijk was én of ze in  verhouding stond tot dat van de getroffen dief. Dus: de rechtspraak kan  verschillen.

De kwestie is natuurlijk dat het bewijs er moet zijn dat de aanvaller  wel degelijk een lijfelijke bedreiging vormde. Meestal komt dat neer op  de vraag of hij gewapend was. En dat wapen kan elke vorm aannemen. Als  aangetoond wordt dat de aanvaller geen bedreiging (meer) vormde, moet de  rechtbank oordelen over het ‘gevoel’ van bedreiging dat de  zelfverdediger naar geweld deed grijpen. Een uitspraak kan elke kant  uitgaan, maar men wijkt niet af van het principe dat de zelfverdediging  louter en alleen bedoeld is voor het redden van z’n eigen vel. Een juwelier die vanop een veilige afstand schiet op vluchtende gangsters is  niet alleen niet fysiek bedreigd, maar is bovendien er enkel op uit
zijn have en goed te beschermen (niet louter zichzelf).