Stel: u vreest dat uw partner in bed ligt met iemand die geen wettige wederhelft is. U bent dat wel. Hoe moet u dan overspel laten vaststellen?

Gewoon de deurwaarder bellen kan niet, die heeft vanzelfsprekend niet de bevoegdheid om op eigen gezag, zonder instemming van de bewoner, een particuliere woning binnen te gaan om er vaststellingen te doen. Er moet vooraf een machtiging worden gevraagd aan de rechter.

Wie ligt er in mijn bedje?

U begint dus met een verzoek aan de voorzitter van de rechtbank in de gemeente waar de vaststellingen moeten gebeuren. Die kan dan aan de gerechtsdeurwaarder de machtiging geven om de nodige vaststellingen te gaan doen, weliswaar met een uitdrukkelijke bepaling van de periode waarbinnen de vaststellingen kunnen gebeuren en mogelijk ook de plaats. Zo kan een voorzitter bepalen dat het niet in een hotel mag gebeuren. De uren zijn wettelijk vastgelegd: tussen 5 u ‘s ochtends en 21 u.

Slotenmaker

De feiten dan. Een gerechtsdeurwaarder moet een officier of agent van de gerechtelijke politie bij zich hebben en kan, indien nodig, een slotenmaker meenemen. Hij hoeft tenslotte niet aan te bellen. Eens binnen controleert de gerechtsdeurwaarder de identiteiten van de personen die hij op de plaats van de vaststelling aantreft en acteren in het proces-verbaal dat hij opstelt.

De gerechtsdeurwaarder doet dan, zondere enige eigen interpretatie van de feiten, alle vaststellingen waaruit overspel moet blijken. Hij is bevoegd plaatsen te betreden en te doorzoeken, desgevallend een afgesloten ruimte te doen openen, kasten te openen, geopende briefwisseling te lezen, aan het bed te voelen, evenals foto’s te bekijken. De taak van de gerechtsdeurwaarder is beperkt tot vaststellingen; hij heeft niet het recht de betrokkenen te ondervragen. Natuurlijk kan en moet hij wel noteren wat hem spontaan wordt verklaard.

Politie

En wat doet de meegekomen politie? Hun functie beperkt zich tot het verlenen van bijstand, in geval van agressie, om de veiligheid van de gerechtsdeurwaarder te verzekeren. Als de betrokkenen weigeren hun identiteit kenbaar te maken aan de gerechtsdeurwaarder, mag hij ook een identiteitscontrole verrichten. De betrokkenen ondervragen, is totaal uitgesloten.

Bewijs

U, de verzoekende partij, heeft nu uw proces-verbaal van vaststelling, uw bewijs van het door uw partner gepleegde overspel. U kan het bij de behandeling van de echtscheiding voor de rechter voorleggen. Overigens: enkel daar, het mag in geen enkele andere procedure dan de echtscheiding gebruikt worden. De rechter neemt het proces-verbaal op in zijn beoordeling.

Zo’n pv, dat toch duidelijk de tekortkoming aan de huwelijkstrouw aantoont, is op zichzelf echter niet voldoende om de echtscheiding op grond van bepaalde feiten te verkrijgen. Om voldoende grond tot echtscheiding te hebben, moet het niet enkel gaan om een schuldige, maar ook om een beledigende tekortkoming. Daarom heeft de echtscheidingsrechter een ‘waarderings- of appreciatiebevoegdheid’ over hoe beledigend de feiten precies zijn die in het pv zijn vastgelegd.

De tendens in de rechtspraak is dat de klemtoon is verschoven van het overspel op zich naar het beledigende aspect ervan.

Fouten

Wie was er het meest fout? De echtscheidingsrechter zal de fouten van de partners echt niet vergelijken. De rechter houdt rekening met het pv over overspel, maar ook met het gedrag en de fouten van de partner die beweert ‘ernstig beledigd te zijn’.

Met andere woorden: de rechter weegt alle feiten uit het huwelijk af. Juridische ervaring leert dat volgens de rechter overspel bovendien in bepaalde omstandigheden geen beledigend karakter heeft: als de partners al lange tijd voor het geconstateerde overspel feitelijk gescheiden leefden; als de andere partner zelf al overspel pleegde, als de partner duidelijk toonde geen belangstelling of genegenheid meer te vertonen; als hij of zij de onmiskenbare wil heeft geuit om de huwelijksband definitief te beëindigen.

Conclusie: u kan niet altijd op beide oren slapen.

Het Belang van Limburg / Photo News